دلشرم

سلام خیلی ممنون که وقت کردید و مطالعه کردید. در مورد آزادی بیان در چند سطح می‌شود حرف زد: آزادی بیان در سطح اصول موضوعهٔ یک گروه یا اجتماع؛ مثلاً تمامیت ارضی کشور که من جایی نمی‌شناسم چنین آزادی‌ای وجود داشته باشد. اگر کسی اعتقاد به تمامیت ارضی نداشته باشد، چاره‌اش بیان نیست؛ نبرد است. آزادی بیان به معنای آنکه اجازهٔ توهین به گروه‌ها و افراد وجود داشته باشد. متأسفانه از این جهت در ایران خیلی این مسأله رعایت نمی‌شود و هر کسی که زورش می‌رسد چیزهایی می‌گوید که توهین به گروه دیگر است. مثلاً اخیراً در آمریکا برنامه‌ساز تلویزیونی به اسم الکس جونز به خاطر مسخره کردن گروهی که از تیراندازی گروهی لطمه دیده بودند، به یک میلیارد دلار (دقیقاً میلیارد) جریمه محکوم شده است. حالا بازیگری چند سال پیش توییتی از یک حساب کاربری دروغی می‌گذارد، بعد یکی تحت تأثیر آن توئیت طلبه‌ای را به قتل می‌رساند. بعد این آدم راحت از کشور خارج شده است و جولان می‌دهد. اخیراً هم شده است تریبون اندیشکده‌ای که رئیسش به صراحت طرفدار جنگ است. آزادی بیان به معنای آزادی بیان اندیشه‌ها حتی اگر ضدجریان باشد. در این مسأله با شما موافقم که در آمریکا و به طور کلی در غرب آزادی بیان بیشتری وجود دارد. اما ذکر دو نکته را لازم می‌دانم: نخست آن که در همین آمریکا در مورد بعضی مسأله‌ها آزادی بیان باید باشد و نیست. نه این که زندانی‌تان کنند اما آنقدر انگ به شما می‌زنند که عملاً از زندگی ساقط می‌شوید. مثل اخراج و ریختن آبرو. مصادیق این موضوعات نقد آزادی‌های جنسیتی نوظهور و نقد صهیونیست است. این مسأله تا جرمی کوربن، نمایندهٔ حزب کارگری انگلستان هم کشیده شده است. خود من سه باز تذکر گرفتم که یک بارش در فیس‌بوک بود. یک بار مدیرم به من گفت که آزادی بیان واقعاً وجود ندارد و حواست باشد چه می‌گویی. قضیه این بود که یکی از همکاران پایش را از گلیمش درازتر کرده بود به من تهمت زده بود. مدیرم او را به عنوان آینهٔ عبرت گذاشته بود و نصیحتم می‌کرد. یک بار سر قضیهٔ سقط جنین صرفاً نظر مخالف را به عنوان «مدافع شیطان» گفتم که بعد از صحبتم یکی از همکاران گفت که ما که خودی هستیم ولی از این حرف‌ها جایی نگو که برایت فقط حاشیه درست می‌شود (مثل برچسب ضدزن زدن و ضدآزادی و بعدش اخراج و به خاطر برچسبی که می‌خوریم هیچ شغل دیگری پیدا می‌شود). دوم آن که آن که من گشایش واضحی در افزایش رواداری در ایران می‌بینم. نمی‌دانم آیا سن شما به دورهٔ سازندگی قد می‌دهد یا نه. آن دوره نمی‌شد هیچ چیزی بر خلاف مقامات گفت. خاطرات مرحوم عباس معروفی در این مورد جالب است که به خاطر آن برخوردها مجبور شد از ایران خارج شود. بماند که ظاهراً-دوستانِ معروفی بعد از مرگش هم از خاطره‌اش در مورد مرحمت رئیسی به او نگذشتند. اما فرمودید گفتگو: این که توی سخنرانی مسجد اقلیتی چیزی بگویند چیزی نیست که باب گفتگو لازم داشته باشد. اما گفتگو جایی لازم است که اشتراک یا تعارض منافع وجود داشته باشد. چیزی که من می‌بینم (در برخی از ایرانیان) گزارش کردن افراد، انتشار تصاویر خصوصی، اجبار به هم‌نظر کردن بقیه با تهدید و فشار، حمله به پست‌های مجازی، درخواست برای اخراج استاد برای دگراندیشی و چیزهایی از این دست است. ما بالاخره باید بپذیریم چه بخواهیم چه نخواهیم، از دست روزگار چند گروه فکری توی یک جغرافیا و زمان مشترک قرار گرفته‌اند. اگر گفتگو نباشد، چاره‌اش حذف همهٔ گروه‌ها از سوی گروه‌های قوی‌تر است. اتفاقی که موقع به قدرت رسیدن رضاخان میرپنج افتاد. اما من اصلاً‌ نه دوست دارم نه فایده‌ای برای صحبت در مورد مصادیق می‌بینم. هر چه باشد تجربهٔ هشتاد و هشت به من ثابت کرد که هر دو طیف حاضر به تغییر حتی اندکی نظر خود نداشتند. یکی می‌گفت برگهٔ رأی تانشده دیدم، آن یکی می‌گفت خودم پای صندوق فلان شهر بودم و اعداد دقیق است. اما این را قبول دارم که بخشی از این اتفاقات انفجار اعتراض به نشنیده شدن گروهی است که حتی اگر اقلیت باشد، درصد زیادی از جامعه است. متأسفانه ناتوانی در گفتگو چندطرفه است. اما ناظر به این کتاب به پرسشم برمی‌گردم. فضایی که عزت شاهی ترسیم می‌کند فضایی است که می‌شود دید بعد از رفتن شاه، چه بلبشویی بین انقلابیون خواهد شد. و دیدیم که شد. یکی از این رفتارها بایکوت افراد است. در زندان کسی اگر با او حرفی نزند، می‌تواند او را به مرز جنون برساند.

سلام مجدد به شما بزرگوار خلاصه عرض کنم در مورد موضوعاتی که فرمودید: قصهٔ کالیفرنیا شوخی است. یک حاشیه است که شاید در آینده جدی شود ولی قصه آن است که هر قضیه‌ای از این حیث از سمت دادگاه عالی رد می‌شود. کما اینکه قصه ال‌جی‌بی‌تی را بدون رأی‌گیری از مردم انجام دادند. در مورد بازداشت و این حرف‌ها اگر حرفتان ناظرتان به اتفاقات اکنون است؛ متأسفانه این واقعیت روی زمین است که وقتی فضا امنیتی بشود و برای نظامی قصه بقا باشد، نتیجه بگیر و ببند است. اسلامی و کمونیستی و لیبرالیستی ندارد. همه‌اش همین است. به این معنی است که من راضی‌ام؟ نه! . مسأله واقع‌بینی است من خودم به چشم تانک نفربر در فیلادلفیا دیدم و فیلمش موجود است. دههٔ ۷۰ میلادی در شهر نیوآرک نیوجرسی تانک ضدنفر آوردند و مردم را به رگبار بستند. در همان زمان در دانشگاه کلمبیا به دانشجویان معترض حمله شد و بگیر و ببند. خلاصه فضای امنیتی چنین اقتضائات تلخی دارد. در مورد تفاوت بنیان‌ها حرف دقیق گفتید اما در مسألهٔ مثلاً حجاب قصه خیلی پیچیده است. نه اصول دین است نه خط قرمز دین. اما پیچیده است و مسائل اجتماعی را نمی‌شود در چند جمله پیچید. اما در مجموع چون می‌دانم شما اهل فضل هستید، می‌دانید و می‌دانیم در غرب فضای رسانه طوری است که حرف مخالف گفته می‌شود اما خیلی کم شنیده می‌شود در مورد کسانی که بهشان نقد دارم، آ‌نها هم باب گفتگو را بستند هم آزادی بیان را

به صورت مطلق حق با شماست اما به صورت نسبی و تاریخی با واقعیتی به اسم ایران مواجهیم که تا همین هشتاد سال پیش پزشکی در زندان پهلوی بوده که با آمپول هوا ترتیب مخالفان را می‌داده. یعنی ما با انواع افراد مواجهیم که سطح رواداریشان متفاوت است. یکی می‌شود قاسم سلیمانی یکی دیگر می شود بسیجی دهن‌گشاد. لذا یک بسته کردن را نمی‌شود پسندید. اما در مجموع بله. حرف شما درست است. زمان دانشجویی ما تعدادی از بچه‌های صنفی به کیفیت غذا اعتراض کردند بهشان انگ امنیتی زدند. چرا؟ چون آن مسؤول دنیاطلب فقط برایش حفظ میزش مهم بود. یکی از دخترهای دانشکده ما کشته شد. چطوری؟ کامیون بدون راهنمای اضافی دنده عقب وسط روز کار از روی دختر مردم رد شد و لهش کرد. بعد دفتر ریاست دانشگاه چه خبری تیتر کرد؟ برخورد دختر دانشجو با کامیون در دانشگاه! تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل متأسفانه فضا بلبشوست بهترین سیستم فکری هم بیاید با این نبود خودآگاهی راه به جایی نمی‌برد. اینجاست که پیشنهاد به گفتگو می‌دهم